مهندسی اکتشاف معدن دانشگاه کردستان

روش مغناطیس سنجی برای شناسایی تغییرات مغناطیسی لایه ها٬ سنگ ها و کانی های زیرین سطح زمین کاربرد دارد. بااین روش میدان مغناطیسی محلی در نقاط مختلف زمین اندازه گیری میشوند. در واقع تفاوت نسبی تغییرات نیروی مغناطیسی در هر نقطه اندازه گیری می شود. به این ترتیب بی هنجاری مغناطیسی مشخص میشود. این روش برای تعیین درصد کانی های اکسید آهن و یا نیکل بکار می رود. مغناطیس سنجی در مقیاس های کوچک و بزرگ در خشکی و دریا قابل اجرا است.
مطلبی که قرار است در این متن به آن پرداخته شود٬ بررسی یکی از عوامل ایجاد کننده خطا در برداشت های ژئومغناطیس است. عوامل گوناگونی بر روی مقدار مغناطیس اندازه گیری شده موثر هستند. برای مثال میتوان به مقدار میدان مغناطیس زمین در هر نقطه اشاره نمود (IGRF) که بایستی از مقدار اندازه گیری شده کاسته شود.

یکی دیگر از مواردی که باعث ایجاد خطا خواهد شد و از بین بردن آن بسیار سخت و حتی غیر قابل انجام است٬ اثری است که خورشید بواسطه یونیزه کردن ذرات موجود در یونوسفر بر روی مغناطیس کلی زمین میگذارد. این اثر گاهاْ آنقدر شدت میگیرد که تمام اندازه گیری ها را تحت شعاع خود قرار داده و بررسی های انجام گرفته را بی اعتبار میکند. برای خلاصی از این خطا یکی از راه حل های موجود٬ عدم اجرای عملیات ژئومغناطیس در روزهایی است که طوفان های ژئومغناطیسی رخ میدهند؛ حال سوالات اساسی که باید جوابی برای آنها یافت شود عبارتند از:
۱- چگونه میتوان فهمید چه روزهایی ممکن است طوفان های مغناطیسی رخ دهند؟
۲- آیا تقویمی نجومی برای اعلام طوفان های خورشیدی وجود دارد؟
۳- چه سازمانی مسئولیت اعلام این مورد را بر عهده دارد؟

اینها همه سوالاتی هستند که همراه با بسیاری سوالات دیگر گره های کور سیستم آموزش عالی ما را خواهند ساخت. چرا که همیشه در کلاس های آموزش دانشگاهی و کتب منتشره عوامل ایجاد خطا بر برداشت های مغناطیس سنجی معرفی میشوند اما هیچ گاه نحوه دسترسی به اطلاعات اصلی برای دانشجویان توضیح داده نشده و حتی از آنها خواشته نمیشود. به عبارت بهتر در اغلب اوقات نه تنها ماهی گیری به دانشجویان آموخته نمیشود بلکه یک ماهی درست و حسابی نیز به آنها داده نمیشود!

و اما پاسخ:

بنا به نتایج تحقیقات انجام شده٬ تا به حال به این نتیجه نرسیده ایم که آیا در ایران این امر متولی خاصی دارد یا خیر؟ اما در کشور ایالات متحده سازمانی به نام "سازمان ملی تحقیقات اقیانوسی و فضایی" موسوم به NOAA وجود دارد که یکی از وظایف این سازمان اعلام موارد مربوط به طوفان های مغناطیسی است. جالب اینجاست که تقویم خاصی برای پیش بینی این روزها وجود ندارد. درست مثل اینکه دنبال یک تقویم برای روزهای آفتابی باشیم! بله همانگونه که سازمان هواشناسی میتواند برای روزهای آینده آب و هوای اقلیمی را پیش بینی نماید این سازمان نیز میتواند آب و هوای فضایی را پیش بینی کند. به همین دلیل پیش بینی های دراز مدت دارای اعتبار کمتری نسبت به پیش بینی های کوتاه مدت و روزانه هستند. بیشترین مدت زمانی که میتوان آب و هوای فضایی را پیش بینی نمود به مدت ۲۷ روز است.

در بخش زیر که بصورت هفتگی آپدیت می شود، می توانید اطلاعات مربوط به پیش بینی های 27 روزه را مشاهده نمایید.

 http://services.swpc.noaa.gov/text/27-day-outlook.txt

تنها نکاتی که باید در استفاده از این داده ها مورد توجه قرار گیرند، عبارتند از:
1- روزهای تعیین شده بر اساس ساعت و تاریخ جهانی (UTC) میباشد. که به همین منظور در زیر یک سیستم اعلام لحظه ای ساعت و تاریخ جهانی درج شده است.

2-در روزهایی که مقدار KP بیش از ۶ است به هیچ وجه نباید برداشت های ژئومغناطیسی اجرا شوند. و بهترین حالت آن در مقادیر ۴ و کمتر از آن می باشد.
۳- پیش بینی های کوتاه مدت دارای اعتبار بیشتری نسبت به پیش بینی های طولانی مدت هستند. به همین دلیل در زیر یک سیستم آنلاین پیش بینی سه روزه طوفان های خورشیدی اضافه شده است که مقادیر KP مربوطه، بصورت هر سه ساعت یکبار نمایش داده می شود.