این درس دردوره کارشناسی در رشته های نفت ،معدن،محیط زیست،زمین شناسی وتمامی رشته هایی که به نوعی بازمین سروکاردارند ازجمله هیدرولوژی وسدسازی درعمران،تدریس می شود.

به دلیل عدم دسترسی مستقیم به لایه های زیرزمینی،"نگارش چاه" به عنوان یکی از روش های پیشرفته در امر اکتشاف مورد استفاده قرار می گیرد.برخلاف تصورعموم،این درس از شاخه های ژئوفیزیک محسوب نمی شود وخودازشاخه های مستقل درامراکتشاف است که دلیل این ادعا نیز تفاوت بسیار، در ماهیت روش ها، دستگاه ها ،نحوه ی تفسیرومبانی تئوریکی موجود در این درس است.همچنین باید خاطرنشان کرد که روش های ژئوفیزیکی(مثل مغناطیس سنجی،گرانی سنجی،مقاومت الکتریکی، لرزه نگاری وحتی روش های القایی-پلاریزاسیون)ازسطح زمین وبه دنبال تعیین نحوه چیدمان لایه ها وعمق قرارگیری آنها می پردازد وجنس لایه ها وخصوصیات فیزیکی آنها به طور "Probable"تعیین می شود حال که برای مطالعه وتعیین"Proved"می بایست از نگارش چاه ودستگاه های مخصوص آن بهره جست.نسبت به روش های ژئوفیزیکی،پیمایش چاه روش مستقیم مطالعه ی لایه های زیرزمینی است که اکثراوقات به طورقطعی مجهولات زیرزمینی راحل وفصل میکند.البته ناگفته نماند در برخی موارد نیز نمی توان به تنهایی به داده های حاصل از پیمایش چاه،بسنده کرد و لازم است این دیتاها را با دیگر روش ها،برای اطمینان بیشتر تلفیق کرد.

بااینکه چاه نگاری در دیگر علوم ازجمله نفت وزمین شناسی(به ویژه درمباحث فرونشست زمین در زمین شناسی زیست محیطی)،جایگاه واقعی خودرا دربین دیگر روشهای رایج(ازجمله ژئوفیزیک) یافته است واستفاده از آن نیز روزبه روز درحال گسترش است اما متاسفانه هنوز هم "چاه نگاری"درمباحث معدنی به نوعی گوشه گیر ومظلوم بوده است.شاید ازدلایل این امر،گران بودن دستگاه های مرتبط،پیچیدگی خاص در تفسیر داده ها،وشاید هم کمرنگ بودن "اکتشاف علمی ونه غیراصولی"درمعدن باشد.آن چه که برای یک مهندس اکتشاف معدن در این درس(چاه نگاری) حائزاهمیت است تعیین جنس لایه،شیب لایه،ضخامت ظاهری و واقعی وهمچنین عمق قرارگیری توده معدنی خواهدبود.

برای این درس منابع مختلفی وجود داره که به تفسیرهرفصل عبارتند از:

۱):کلیات ومبانی چاه پیمایی

۲)روش های پتانسیلی،الکتریکی والقایی

۳)روشهای تخلخل سنجی(نوترون-چگالی-EPTوصوتی)

۴)روش های تعیین لیتولوژی(گامای طبیعی،چگالی و...)

۵)درنهایت استفاده ازتمامی این روش ها برای تعیین شیب لایه،ضخامت ظاهری و واقعی وهمچنین عمق قرارگیری توده معدنی است.

منابع:

۱)چاه پیمایی،نوشته ی حمیدرضارمضی،انتشارات صنم

۲)چاه پیمایی برای مهندسین،نوشته ی آقایان مرادزاده و قوامی ریابی،انتشارات دانشگاه شاهرود

۳)چاه نگاری،بهرام موحد

دربین این منابع،کتاب رمضی مبحث پنجم روخیلی خوب پوشش داده اما دربیان دیگر روش ها(موارد یک تا پنج)فرق خاصی از لحاظ محتوی بین این کتاب ها نیست.

دراین پست یه جزوه از امیرکبیر دراختیار دوستان قرار داده میشود که برای شروع وخودآموز خیلی مناسبه ویه جورایی میشه گفت خلاصه ای جامع از چاه پیمایی است ودرضمن برای مطالعه مهمترین فصل چاه نگاری باید به منبعی که گفته شد مراجعه کنید.

دانلود جزوه نگارش چاه امیرکبیر